Uzay araştırmalarında karşılaşılan lojistik ve teknik zorluklar bazen kurtarma operasyonlarını bile tehlikeye atabiliyor. Alçak Dünya yörüngesindeki faaliyetlerin sürdürülebilirliği, eskileyen uyduların ömrünün uzatılması veya güvenli bir şekilde atmosfere sokulması gibi operasyonel kabiliyetleri zorunlu kılıyor. NASA'nın artan güneş aktiviteleri nedeniyle erken düşüş tehlikesi yaşayan Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni kurtarmak amacıyla fırlattığı özel uzay aracı, yörüngede kritik bir arıza ile karşı karşıya kaldı. Projenin geleceği şimdi yer ekiplerinin atacağı adımlara bağlı. Gözlemevinin atmosferik sürtünme nedeniyle hızla alçalması, uzay çöplüğü ve yörünge güvenliği açısından da riskler barındırıyor.
Yönelim Sistemindeki Arıza Kontrolü Zorlaştırıyor
Temmuz ayı başında fırlatılan LINK isimli robotik uzay aracı, alçalan Swift gözlemevine kenetlenerek onu daha güvenli ve yüksek bir yörüngeye taşımak için görevlendirilmişti. Swift gözlemevi, artan güneş aktivitesi nedeniyle beklenenden hızlı bir şekilde atmosferik sürtünmeye maruz kalıyor ve normalden daha hızlı alçalıyor. Eğer müdahale edilmezse Swift'in bu yıl içerisinde Dünya atmosferine yeniden girmesi bekleniyor. Ancak son verilere göre araç, geçen hafta sonu beklenmedik yönelim kontrol sorunları yaşadı. Uzayda uzay aracının hangi yöne bakacağını belirleyen sistemlerdeki bu aksaklık, LINK'in kendi ekseni etrafında kontrolsüz bir şekilde dönmesine neden oldu. Bu kontrolsüz hareket, yer istasyonu ile iletişimde de kesintilere ve zafiyetlere yol açtı.
Teknik Detaylar ve Kurtarma Planı
Arizona merkezli Katalyst Space tarafından inşa edilen LINK adlı robotik uzay aracı, Swift'e kenetlenerek onu daha yüksek bir yörüngeye taşımayı hedefliyordu. Araçta üç adet reaksiyon tekerleği bulunuyor. NASA tarafından paylaşılan son duruma göre, bu üç tekerlekten ikisi şu an işlev dışı kalmış durumda. Ayrıca soğuk gaz itici sisteminde de belirli oranlarda işlev kaybı tespit edildi. Bütün bu olumsuzluklara rağmen yer ekibinin uzay aracıyla olan bağı tamamen kopmuş değil. Yer ekibi şu anda LINK ile iletişim kurabiliyor ve dönme hareketini durdurmak için elektrikli itki sistemlerini kullanmayı planlıyor.
Ekip, aracın yeni yapılandırmasına göre rehberlik ve navigasyon sistemlerini yeniden ayarlamak zorunda. Dönüş hareketinin durdurulmasının ardından, yer ekibinin aracın kılavuzluk ve navigasyon sistemlerini yeni duruma göre yeniden yapılandırması gerekecek. Bu süreç tamamlandıktan sonra aracın Swift gözlemevini kurtarıp kurtaramayacağı netlik kazanacak. Üretici firma Katalyst Space ise yaşanan aksaklıklara rağmen iyimserliğini koruyor. Şirket yetkilileri, misyonun aktif kaldığını ve LINK'in Swift ile buluşmak için hâlâ geçerli bir yolu olduğuna inandıklarını vurguluyor. Uzay tarihinin bu sıra dışı kurtarma operasyonunda atılacak yeni adımlar yakından takip ediliyor.
