Yapay zeka dünyasında telif hakları ve yaratıcı kimlikler etrafındaki tartışmalar yeni bir boyut kazandı. Sektörde en çok kullanılan sohbet botlarından biri olan ChatGPT, yazarların üslubunu taklit etme yeteneğini sessizce ortadan kaldırdı. Daha önceleri ünlü romancıların tarzında metinler üretebilen sistem, artık bu talepleri telif hakları gerekçesiyle geri çeviriyor.
Telif Davalarının Gölgesinde Gelen Değişim
Geçmişte Stephen King gibi isimlerin kaleminden çıkmış gibi bölümler yazabilen ChatGPT, artık bu tür isteklere olumsuz yanıt veriyor. Sistem, yazar adıyla yapılan üslup taleplerini reddederek bunun yerine genel anlatım tekniklerine ve atmosfere odaklanmayı öneriyor. Yapılan bağımsız incelemeler, bu politikanın kademeli olarak genişletildiğini ortaya koydu. İlk aşamada yalnızca yaşayan yazarların taklidinden kaçınan sistem, kısa süre içinde Charles Dickens, Ernest Hemingway ve Agatha Christie gibi vefat etmiş ve eserleri hâlâ telif koruması altında olan yazarları da kapsama aldı.
Bu hamlenin ardında, yapay zeka şirketlerine karşı açılan telif hakkı davalarının yer aldığı biliniyor. Yazarlar ve yayıncılar, telifli eserlerinin izin alınmadan model eğitiminde kullanıldığını belirterek yasal yollara başvuruyor. ABD telif hukuku, fikirlerin ifade biçimini korurken genel tarzı koruma altına almıyor. Bu nedenle yapay zeka sağlayıcıları, belirli bir yazarın tam üslubunu kopyalamaktan kaçınarak hukuki riskleri azaltmaya çalışıyor.
Sektörde Farklı Yaklaşımlar
Piyasadaki diğer yapay zekalar bu konuda ortak bir politika izlemiyor. Farklı sağlayıcıların test edildiği araştırmalar, bazı sistemlerin telifli yazar taleplerini doğrudan reddettiğini, kimilerinin ise uyarı ekleyerek bu talepleri karşılamaya devam ettiğini gösteriyor. Örneğin Google Gemini, kendi telif davalarıyla karşı karşıya olmasına rağmen bu tür yönlendirmeleri herhangi bir kısıtlama getirmeden yanıtlıyor. Bu durum, şirketlerin yaratıcı kimlik sınırlarını çizerken tamamen farklı hukuki stratejiler benimsediğini kanıtlıyor.
Daha önce görsel üretim modeli DALL-E 3 ile yaşayan sanatçıların tarzını taklit etmeyi bırakan OpenAI, metin tabanlı modellerinde de benzer bir filtreleme sürecine geçmiş durumda. Yazarlar sendikası Authors Guild ise üyelerine yapay zekanın benzersiz sesleri ve stilleri taklit etmesi için kullanılmaması yönünde tavsiyelerde bulunuyor. Hukukçular, yapay zekanın ürettiği metinlerin orijinal eserlere aşırı derecede benzemesi durumunda telif ihlali riskinin hâlâ devam edebileceğine dikkat çekiyor.
